Witaj na osi czasu, miejscu, które pomoże Ci zrozumieć zmiany w przeszłości poprzez ceramikę i artefakty archeologiczne. To nie sztywna tabela dat, lecz przewodnik prowadzący Cię krok po kroku przez epoki, okresy i kultury.

Poruszając się po osi czasu, możesz zatrzymać się przy interesujących Cię momentach, zgłębiać szczegóły epok i okresów, a także przyglądać się kulturom, które zostawiły po sobie ślady w materiale archeologicznym. Pamiętaj, że oś czasu jest narzędziem orientacyjnym, a nazwy epok, okresów i kultur traktuj jako punkty odniesienia w odkrywaniu historii.

Dzięki temu wstępowi możesz natychmiast rozpocząć swoją podróż w przeszłość, a każdy segment osi czasu pozwoli Ci odkrywać, jak zmieniały się techniki, formy i funkcje naczyń oraz jak rozwijały się społeczności i ich kultura.

Poruszając się po osi czasu, najpierw napotkasz epoki. To one dają Ci szerokie ramy orientacyjne i pokazują, w jakim fragmencie przeszłości się znajdujesz. Zgłębiając epokę, zobaczysz powiązane z nią okresy, czyli bardziej szczegółowe podziały kulturowo-historyczne, które pozwalają uchwycić zmiany w sposobach życia, kontaktach społeczności oraz w formach i funkcjach naczyń.

Epoki i okresy

Epoki odnoszą się przede wszystkim do materii i technologii. Gdy widzisz epokę kamienia, brązu czy żelaza, dostajesz informację o tym, z jakich surowców i jakimi technikami wytwarzano przedmioty. To szerokie ramy, które porządkują długie procesy zmian widoczne w materiale archeologicznym, także w ceramice.

Okresy działają inaczej. Odnoszą się do przemian kulturowo-historycznych zachodzących wewnątrz tych samych technologicznych ram. Pomagają uchwycić zmiany w sposobach życia, kontaktach między społecznościami oraz w formach i funkcjach naczyń, nawet wtedy, gdy technologia pozostaje podobna.

Zwróć uwagę, że epoki i okresy nie są tym samym i nie zawsze pokrywają się ze sobą w prosty sposób. Jedna epoka może obejmować kilka okresów, a granice między nimi bywają płynne. Dlatego na osi czasu nie traktuj ich jak ostrych linii, lecz jak wskazówki, które pomagają zobaczyć, kiedy i dlaczego materiał zaczyna mówić innym językiem.

Kultury archeologiczne

Gdy przechodzisz od epok i okresów do kultur archeologicznych, zmienia się skala patrzenia. Przestajesz oglądać szerokie ramy czasu, a zaczynasz przyglądać się konkretnym śladom pozostawionym w materiale.

Kultury archeologiczne rozpoznajemy przede wszystkim na podstawie źródeł materialnych, a w szczególności ceramiki. To właśnie w niej najłatwiej zauważyć powtarzalność form, technik i sposobów zdobienia, które pozwalają łączyć znaleziska w większe całości.

Pamiętaj, że jedna kultura może obejmować więcej niż jeden okres, a jej czas trwania nie musi pokrywać się dokładnie z granicami epok. Poruszając się po osi czasu, traktuj nazwy kultur jako punkty odniesienia, a nie zamknięte definicje. Pewne elementy pojawiają się wcześniej, zanim staną się w pełni charakterystyczne dla tożsamości całej kultury.

Na osi czasu zobaczysz kultury, które są istotne dla obiektów i zagadnień przedstawionych na stronie. Nie jest to zestaw zamknięty, a wraz z rozwojem strony będzie on uzupełniany o kolejne wątki. Oś czasu będzie się stopniowo rozwijać, podążając za opowieścią zapisaną w materii.